Si do të ndahet buxheti 4 miliardë euro i Qeverisë së Kosovës për vitin 2026
Projektbuxheti prej 3.97 miliardë eurosh për vitin 2026 ka hapur debat të fortë politik në Kuvend, ndërsa analiza e Institutit GAP evidenton pabarazi në shpërndarjen e investimeve kapitale mes komunave.
Përplasjet në Kuvend për buxhetin
Në seancën për miratimin e buxhetit të vitit 2026, përfaqësuesit e grupeve parlamentare paraqitën qëndrime të kundërta. Arbërie Nagavci, në emër të Lëvizja Vetëvendosje, deklaroi se duke marrë parasysh situatën emergjente dhe faktin se ky është buxheti më i madh në historinë e Kosovës, grupi i saj i jep mbështetje të plotë dokumentit financiar.
Bedri Hamza, nga Partia Demokratike e Kosovës, theksoi rëndësinë që vendi të ketë buxhet, por kritikoi urgjencën për miratimin e tij, duke kërkuar më shumë hapësirë për debat parlamentar. Ndërkohë, Lumir Abdixhiku nga Lidhja Demokratike e Kosovës kërkoi që buxheti të reflektojë strukturën e re të qeverisë dhe zotimet e prezantuara në ekspozenë e kryeministrit.
Besnik Tahiri nga Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës e cilësoi dokumentin si buxhet provizor, duke theksuar se ai është i njëjtë me projektin e miratuar më 31 tetor 2025 dhe se do t’i nënshtrohet rishikimit brenda pak muajsh.
Kryeministri Albin Kurti argumentoi se projektbuxheti është sjellë në formën ekzistuese për të zhbllokuar funksionimin institucional dhe se pas miratimit të programit qeveritar do të procedohet me rishikimin e tij.
Si ndahen 3.97 miliardë euro
Ministri i Financave, Hekuran Murati, paraqiti strukturën e plotë të buxhetit, duke sqaruar se kufiri i përgjithshëm i shpenzimeve arrin në rreth 3 miliardë e 967 milionë euro. Paga dhe shtesa zënë 980 milionë euro, mallrat dhe shërbimet 545 milionë euro, ndërsa subvencionet dhe transferet arrijnë në 1 miliard e 358 milionë euro.
Investimet kapitale parashihen në 998.4 milionë euro, nga të cilat 897 milionë financohen nga buxheti i rregullt dhe 100 milionë nga klauzola e investimeve. Të hyrat buxhetore arrijnë në 3.64 miliardë euro, ku 3.26 miliardë euro janë të ardhura tatimore dhe 357 milionë euro jo tatimore, ndërsa pjesa tjetër e deficitit do të mbulohet me huamarrje ose grante.
Ndryshimet përfshijnë pagesën e 13-të në fillim të vitit dhe rritjen e përvojës së punës në 0.5 për qind për çdo vit për të gjitha vitet e shërbimit.
Analiza e Institutit GAP për investimet
Sipas analizës së Institutit GAP, shpërndarja e investimeve kapitale nga niveli qendror nuk është plotësisht proporcionale me popullsinë dhe sipërfaqen e komunave. Komunat e udhëhequra nga Lëvizja Vetëvendosje përfitojnë 40.3 për qind të investimeve totale dhe 34 për qind të projekteve të reja, ndonëse përfaqësojnë 23.8 për qind të popullsisë dhe 18.3 për qind të territorit.
Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës përfiton 29.5 për qind të investimeve të reja, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës, pavarësisht se përfaqëson 30.5 për qind të popullsisë, merr vetëm 17.3 për qind të investimeve totale dhe 10.6 për qind të projekteve të reja. Partia Demokratike e Kosovës paraqet një shpërndarje më të balancuar, ndërsa Lista Serbe përfiton rreth 2 për qind të investimeve.
Për vitin 2026, ministritë planifikojnë të investojnë 216.6 milionë euro në projekte komunale, por vetëm 15 milionë euro janë dedikuar për projekte të reja, 32 për qind më pak se në vitin 2025, dhe vetëm 23 komuna do të përfitojnë prej tyre.
Komunat me përfitimet më të mëdha dhe më të vogla
Sipas të dhënave, Gjilani përfiton 30.7 milionë euro, Ferizaji 21.4 milionë euro dhe Mitrovica 19 milionë euro nga investimet qendrore. Në anën tjetër, Graçanica, Obiliqi dhe Zveçani rezultojnë me alokimet më të ulëta.
Instituti GAP paralajmëron se 11 komuna rrezikojnë stagnim buxhetor nëse nuk bëhen amendamente gjatë leximit të dytë, ndërsa thekson se ende nuk është funksionalizuar Granti i Katërt për komuna, çka po ndikon në thellimin e pabarazive në ndarjen e fondeve.
Burimi: Monitor
Më të lexuarat
